De afgelopen jaren heeft de Nederlandse regering hoog ingezet op weerbaarheid van burgers en bedrijven. Dit is in het licht van recente onrust op het wereldtoneel belangrijker dan ooit. Daarom organiseert de overheid al enkele jaren de campagne Denk Vooruit. Dat dit nodig is blijkt uit recent onderzoek: 51% van Nederlandse bedrijven heeft geen voorzorgsmaatregelen genomen.
Beeld: © EO
Dat blijkt uit de Bedrijvenmonitor Weerbaarheid. Dit is een onderzoek onder Nederlandse bedrijven, uitgevoerd door onderzoeksbureau Motivaction in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het onderzoek bestaat uit een peiling onder 1.051 deelnemende bedrijven. De weerbaarheid van bedrijven werd getoetst aan de hand van een vragenlijst die werd ingevuld door verantwoordelijke werknemers op het gebied van bedrijfscontinuïteit, crisismanagement en ICT. Deze vragenlijsten werden ingevuld over een periode van twee weken, van 26 maart tot en met 11 april van dit jaar.
Doel van het onderzoek was in kaart hoe Nederlandse bedrijven momenteel dreigingen voor de economische weerbaarheid beleven. Ook werd er gekeken naar de mate waarin bedrijven voorbereid waren op eventuele onderbrekingen in de bedrijfsvoering, welke dreigingen als het meest dringend werden gezien, en welke rol ze voor zichzelf en de overheid zagen op het gebied van het versterken van de weerbaarheid. Ook werd gepeild waar de behoefte aan ondersteuning vanuit de overheid het grootst is.
Wereldtoneel
De onrust op het wereldtoneel van de afgelopen jaren kan een zeer grote impact hebben, ook op de bedrijfsvoering. Een op de vijf gepeilde ondernemingen gaf aan dat ze de afgelopen tijd economische schade hebben geleden door minstens één noodsituatie. Het gaat hierbij zowel om de directe als indirecte gevolgen van internationale conflicten. Zo hebben bedrijven last van de snel stijgende brandstofkosten door het conflict in het Midden-Oosten, maar ook van het wispelturige Amerikaanse beleid op het gebied van importheffingen.
En het toekomstbeeld is niet optimistisch. Van de gepeilde bedrijven geeft 34% aan dat ze verwachten de komende tijd economische schade te leiden als gevolg van één of meer noodsituaties. Met name oorlog en oorlogsdreiging, internationale spanningen en economische sancties worden gezien als een waarschijnlijke oorzaak van toekomstige schade. Daarnaast verwacht 29% van de gepeilde bedrijven dat ze te maken zullen krijgen met gevolgen van noodsituaties zoals uitval van het internet, elektriciteit of gas.
Weerbaar
Bedrijven schatten hun weerbaarheid over het algemeen niet hoog in. Bijna de helft (49%) van de gepeilde organisaties geeft aan dat ze tegen geen van de maatschappelijke noodsituaties waarnaar gevraagd werd weerbaar denken te zijn. Ook hier speelt de internationale onrust een grote rol. De percentages bedrijven die zeggen weerbaar te zijn tegen economische sancties (19%), oorlog en oorlogsdreiging (19%), terrorisme (21%) en spanningen tussen of binnen landen (18%) zijn het laagst.
Wat betreft de gevolgen van noodsituaties beschouwen bedrijven zich eveneens niet weerbaar. 53% van de respondenten geeft aan niet weerbaar te zijn tegen enige vorm van gevolgen van noodsituaties. Slechts 15% van de bedrijven geeft aan weerbaar te zijn tegen de gevolgen van internetuitval. Voor uitval van telecom (18%) en elektriciteit (19%) is de mate van weerbaarheid eveneens laag.
Voorbereid
Hoewel ongeveer de helft van de respondenten aangeeft dat ze niet weerbaar zijn tegen maatschappelijke noodsituaties of de gevolgen hiervan, lijkt de bereidheid om deze weerbaarheid te vergroten achter te blijven. Slechts 31% van de bedrijven geeft aan van plan te zijn om actie te ondernemen om de weerbaarheid te vergroten. Tegelijkertijd geeft 51% van de ondervraagde organisaties aan dat ze geen enkele van de vijf voorgestelde acties ter versterking van de weerbaarheid heeft uitgevoerd.
22% van de bedrijven geeft aan voorzorgsmaatregelen te hebben genomen. Daarnaast geeft 21% aan een bedrijfscontinuïteitsplan gemaakt te hebben, en heeft 20% in kaart gebracht wat de kritieke processen voor bedrijfsvoering zijn. Daarentegen heeft slechts 9% aangegeven ook met het continuïteitsplan te oefenen en dit regelmatig bij te werken, en heeft 6% van de respondenten aangegeven dat ze naast het voorbereiden van het eigen bedrijf op noodsituaties ook in kaart hebben gebracht wat ze voor de omgeving kunnen betekenen.
Ondersteuning
Bedrijven geven aan dat er behoefte is aan ondersteuning vanuit de overheid, vooral in de vorm van informatie (45%) en financiële ondersteuning (37%). Ook is er behoefte aan duidelijke kaders en regels of tijdelijke aanpassing van wet- en regelgeving. Ook zien de respondenten een rol voor ketenpartners en brancheorganisaties bij bepaalde vormen van ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van netwerk- en samenwerkingsmogelijkheden.
De Nederlandse overheid ondersteunt nu al bedrijven met informatie over het voorbereiden op een noodsituatie. Bijvoorbeeld via de campagne Denk Vooruit, die wordt georganiseerd door de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV). Deze campagne is onderdeel van de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden. Als onderdeel van deze campagne wordt onder andere een opzet tot een draaiboek aangeboden, en een gesprekstool om de dialoog over de weerbaarheid van een bedrijf tot gang te brengen.