Jaarlijks brengt het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) verslag uit van verschuivingen in de banenmarkt en welke beroepsgroepen gezien worden als kansrijk en kansarm. Dit om werkzoekenden te helpen met het vinden van een baan. Opvallend is dat in de recente editie steeds meer banen onder kansarm vallen, vanwege de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI).
Met name banen waar veel met taal gewerkt wordt, worden nu als kansarm gezien. Vooral tekstschrijvers en vertalers hebben het steeds moeilijker door de opkomst van AI. Dit komt omdat met name taalmodellen (LLMs) veel aangeboden worden, en vaak ook relatief goedkoop in gebruik zijn. Veel in commerciële organisaties gebruikte softwarepakketten zoals Microsoft Office bieden zelfs geïntegreerde AI-functionaliteit, waardoor geen extra investering nodig is. Hoewel de meeste bedrijven nog wel menselijke controle toepassen op door AI geproduceerde tekst, is er steeds minder vraag naar mensen die zelf schrijven of vertalen.
Ook in het klantcontact neemt AI steeds meer taken over. Dit gebeurt met name via chatbots. Deze worden vooral ingezet in de eerste lijn, waardoor minder menselijke werknemers nodig zijn. Ook administratieve beroepen, zoals het invoeren van data of werken in de postkamer, worden steeds meer overgenomen door kunstmatige intelligentie. Bij data-invoer concludeert het UWV dat de vacatures die nog open staan vaak slechts voor tijdelijke posities zijn, waarbij vooral oudere data wordt ingevoerd. De invoer van nieuwe data is vaak geautomatiseerd, of wordt door de klant gedaan.
Reclame
Met name in de marketing- en reclamesector lijkt de impact van kunstmatige intelligentie groot. Dit is een branche waarin veel creatief werk verricht wordt. Het gaat hierbij niet alleen om tekstuele creativiteit, maar ook om het maken van beeldmateriaal. Ook dit is een taak die vaak door AI wordt overgenomen. Ook grafische vormgevers vallen nu voor het UWV onder de categorie kansarm. Maar ook accountmanagers in de reclamesector staan onder druk. Dit komt doordat AI bedrijven meer mogelijkheden geeft om zelf reclame- en promotiemateriaal te maken.
Dat blijkt ook uit berichtgeving van VIA Nederland, de brancheorganisatie voor de marketing- en reclamesector. Zij meldden recent dat klanten steeds vaker aan hun advertentiebureaus vragen of ze de prompts kunnen krijgen waarmee AI-gegenereerd advertentiemateriaal is geproduceerd. Dit zodat ze, zonder te hoeven betalen voor verder werk, zelf hun toekomstig advertentiemateriaal kunnen aanmaken. Ook dit maakt de reclameindustrie voor UWV kansarm, zowel voor creatieve als klantgerichte banen.
Om- en bijscholing
Bijna een jaar geleden publiceerde het UWV het rapport Op weg naar AI die werkt voor iedereen. Hierbij werd benoemd dat met name het middelbaar beroepsniveau te maken zal krijgen met de impact van AI op het werk. Het gaat dan vooral kennisintensieve, creative en taalkundige beroepen. De recente publicatie over kansarme beroepen lijkt dit te bevestigen. Het rapport benadrukt het belang van om- en bijscholing van zowel werknemers als werkzoekenden.
Het is echter de vraag of deze trend zich doorzet. Grote techbedrijven als Amazon en Meta lijken het AI-gebruik van eigen werknemers terug te schalen omdat de kosten op lange termijn te hoog blijken. Het is afwachten of op de lange termijn een LLM goedkoper is in gebruik dan een menselijke werknemer. Dit zal uiteindelijk de bepalende factor zijn op de vragen of en welke beroepen door AI vervangen zullen worden.