Kunstmatige intelligentie (AI) wordt gezien als een belangrijk middel voor het vergroten van productiviteit voor bedrijven, ook voor de kleinste. Onder Nederlandse microbedrijven (bedrijven met 2 tot 20 medewerkers) is het gebruik van AI in twee jaar tijd verdubbeld, van 6,8% tot 13,8%. Er is een stijgende lijn, maar nog veel ruimte om te groeien.
Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS). De microbedrijven lopen achter op grotere bedrijven. Uit eerder CBS-onderzoek blijkt dat bij bedrijven met 10 tot 20 werknemers 25% een of meer AI-toepassingen gebruikt. Bij de grootste categorie bedrijven, met meer dan 500 medewerkers, werkt inmiddels 73% met AI. Het CBS peilt op zeven specifieke AI-toepassingen, waaronder tekstanalyse, spraakherkenning en het genereren van tekst en afbeeldingen. Ook worden AI-gedreven vormen van automatisering of het gebruik van autonome voertuigen in kaart gebracht. Deze onderzoeken zijn onderdeel van het bredere CBS programma Maatschappelijke Opgave AI (MOAI).
Toepassingen
Tekstanalyse, waarbij een AI wordt gevraagd om een stuk tekst samen te vatten en relevante vragen en informatie uit te lichten, is de meest gebruikte vorm van AI binnen de gepeilde bedrijven. 9,8% van de respondenten geeft aan dat ze deze vorm van kunstmatige intelligentie gebruiken. 6.5% van de bedrijven gebruikt ook AI om zelf tekst te genereren. Automatiseringstoepassingen van AI blijft nog achter. Slechts 0,5% van de bedrijven gebruikt AI-aangedreven autonome voertuigen, en 2,3% van de bedrijven gebruikt het voor procesautomatisering.
De sector die verreweg het meest gebruik maakt van AI-technologieën is informatie en communicatie. 50,4% van de microbedrijven die in deze sector actief zijn, maken gebruik van een of meer vormen van AI. Onder deze sector vallen onder andere uitgeverijen, verschillende vormen van communicatie en de ICT-sector. Ook bedrijven in de financiële en zakelijke dienstverlening hebben AI al meer dan gemiddeld opgepakt, met respectievelijk 19% en 27,1% adaptatie. Horeca, transport en bouw blijven daarentegen achter. In deze sectoren gebruiken 4,2%, 3,6% en 4,6% van de respondenten AI in hun bedrijfsvoering.
Onder de microbedrijven die AI gebruiken geeft bijna een derde (32,7%) aan dat ze het gebruiken voor marketing en verkoop. Ook wordt het vaak gebruikt voor administratieve processen of bestuurstaken (25,9%). Logistieke toepassingen van AI blijven daarentegen achter. Slechts 2,3% van de bedrijven die AI gebruikt, gebruikt het voor logistiek. Dit sluit aan bij de cijfers over welke sectoren AI gebruiken.
Toekomst
Wanneer gevraagd wordt naar de redenen waarom men nog geen AI gebruikt, is gebrek aan ervaring verreweg de grootste drempel. 71,6% van de microbedrijven die (nog) geen AI gebruikt geeft aan dat dit een reden voor hen is om de technologie niet te gebruiken. Daarnaast geeft 48,8% van de bedrijven aan zich zorgen te maken over de impact van AI op privacy, en maakt 42,7% zich zorgen over de juridische gevolgen van het gebruik van kunstmatige intelligentie. Men lijkt wel optimistisch over de mogelijkheden van AI. Slechts 16,9% van de bedrijven gaf aan dat ze het per definitie zien als niet nuttig voor hun bedrijfsvoering.
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft AI aangeduid als systeemtechnologie, een technologie die dusdanig krachtig is dat het de mogelijkheid biedt om de manier waarop de Nederlandse samenleving en economie functioneert fundamenteel te veranderen. In de Strategie Digitale Economie is vastgelegd dat de Nederlandse overheid een rol heeft bij het stimuleren van digitale innovaties en vaardigheden. Het is daarom belangrijk dat ook de kleinste Nederlandse bedrijven de ruimte en ondersteuning krijgen om op een verantwoorde en voor hen geschikte manier gebruik te maken van de mogelijkheden die AI hen biedt.