Webshopfraude is een van de meest voorkomende vormen van cybercriminaliteit. Via advertenties die hoge kortingen beloven, worden nietsvermoedende potentiële klanten naar nepwebshops gelokt. Is de transactie eenmaal rond, dan blijkt het product niet te bestaan en de oplichter achter de nepwinkel verdwenen. De politie trekt nu aan de bel: Meer dan de helft van de sinds juni 2025 offline gehaalde webshops adverteerde op platforms van Meta.
De politie haalde de afgelopen maanden 535 nep-webshops offline. Het ging om webwinkels die consumenten om de tuin proberen te leiden met een combinatie van hoge kortingen en de namen en logo's van bestaande winkelketens. Van de offline gehaalde frauduleuze webshops bleek 273 actief te adverteren op platforms van Meta. Gebruikers van Facebook, Instagram en Snapchat kregen regelmatig te maken met deze nepadvertenties. Oplichters kunnen vaak dagenlang hun gang gaan, en hun advertenties worden tienduizenden keren gezien.
En het is net de enige vorm van schadelijke advertenties op platforms van Meta. Eerder dit jaar werden zeker zeventig minderjarigen opgelicht via Snapchat-advertenties die goedkope iPhones aanboden, maar vervolgens de slachtoffers vastzetten in dure telecom-abonnementen. En vorig jaar was er een periode dat Facebook en andere platforms van Meta overspoeld werden met advertenties waarin met kunstmatige intelligentie (AI) gegenereerde filmpjes van bekende Nederlanders allerlei producten werden aangeprezen.
Vertrouwen
Deze AI-advertenties leunen, net zoals de frauduleuze webshops, op het vertrouwen in het bekende. En dat is schadelijk. Het leidt er toe dat mensen zich opgelicht voelen door vertrouwde merken, of vertrouwde gezichten. Wanneer de branding van bestaande winkelketens wordt gebruikt om mensen op te lichten, lopen deze bedrijven reputatieschade op. En met ruim 15.000 aangiftes over oplichting via nepwebshops, bijna de helft van alle aangiftes voor online fraude, lijkt dit misbruik van vertrouwen te werken.
Meta lijkt echter de verantwoordelijkheid voor dit probleem volledig bij de gebruikers te leggen. Wanneer het bedrijf wordt gevraagd naar de maatregelen die men neemt tegen nepadvertenties, wordt geen antwoord gegeven. De vraagsteller wordt alleen verwezen naar de functionaliteit die is ingebouwd om frauduleuze advertenties te merken. Gezien de politie oplichters heeft geobserveerd die een week of langer actief kunnen zijn, lijkt dit systeem niet te werken.
Aanpak
Hoewel Meta niet bereid lijkt om dit probleem aan te pakken, worden frauduleuze websites in Nederland wel actief bestreden. Belangrijkste aanspreekpunt voor slachtoffers is het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie. Slachtoffers van webshopfraude kunnen online aangifte doen. Deze aangiftes leiden niet alleen tot onderzoek en eventuele vervolging, maar helpen ook bij het sneller uit de lucht halen van frauduleuze webshops.
De politie werkt namelijk samen met een aantal organisaties om te zorgen dat een frauduleuze webshop, zodra deze in beeld is, uit de lucht gehaald kan worden. Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) helpt met het uit de lucht halen van nepwebshops die gebruik maken van de .nl domeinextensie. En sinds februari dit jaar werkt de Nederlandse politie ook samen met Thuiswinkel.org, de brancheorganisatie van Nederlandse webshops. Bij meldingen vanuit Thuiswinkel.org zal de politie direct overgaan tot onderzoek.
Waakzaam
Uiteindelijk is het belangrijk dat gebruikers van Meta-platforms zelf waakzaam zijn. Het bedrijf lijkt weinig te doen tegen frauduleuze advertenties, en daar wordt gretig misbruik van gemaakt. Hoge kortingen van bekende winkelketens blijken vaak te mooi om waar te zijn, en daar zijn zowel de consumenten als de ondernemers wiens identiteit misbruikt wordt slachtoffer van.
Voor eigenaren van webshops wiens naam en merk wordt misbruikt, kan via Thuiswinkel.org melding worden gedaan. De brancheorganisatie werkt samen met de Nederlandse politie en het SIDN om nepwebshops sneller uit de lucht te halen. Hoewel Meta achter lijkt te blijven bij de aanpak van nepadvertenties, blijft de Nederlandse overheid actief bezig met het aanpakken van deze vorm van internetfraude.